Akumulator po 2 latach przestał działać. Czy to wada produktu?

Doświadczenie potwierdza, że raczej nie. Żywotność współczesnych akumulatorów wykonanych w tradycyjnej technologii to obecnie średnio 3-4 lata, lecz jest to około 60-70% żywotności zakładanej przez producenta w warunkach optymalnej eksploatacji. To, że akumulator się starzeje, a jego pojemność maleje, to naturalna prawidłowość uzależniona również od częstości wstępowania cykli: rozładowanie-ładowanie. Ma to znaczenie zwłaszcza w przypadku akumulatorów tradycyjnych. Te, wykonane w technologiach AGM czy EFB, przeznaczone do samochodów mikrohybrydowych i najbardziej wymagających pojazdów xEV, są stworzone do tego środowiska pracy. Jednak w obu przypadkach te zmiany są uwzględnione w deklarowanym przez producentów okresie żywotności.

Czynniki wpływające na żywotność akumulatora

Fabryczne wyposażenie pojazdu jest brane pod uwagę przy doborze parametrów akumulatora na pierwszy montaż, zatem nie powinno wpływać na jego żywotność. Co ważne, analogicznie powinien być dobierany akumulator wymieniany w trakcie eksploatacji. Na szybsze rozładowanie mogą natomiast wpływać nieprawidłowości w instalacji elektrycznej lub dodatkowe urządzenia zamontowane już przez użytkownika. Ponadto długotrwałe niedoładowanie akumulatora może prowadzić do postępującego zasiarczenia.

Jednak największy wpływ na skrócenie żywotności akumulatora ma nieprawidłowa eksploatacja, czyli m.in.:

• permanentne niedoładowanie akumulatora (np. z powodu częstych, lecz krótkich jazd, w czasie których akumulator nie zdąży się naładować),

• zbyt duży pobór energii w stanie spoczynku przez dodatkowe elementy wyposażenia auta,

• awaria instalacji elektrycznej lub po prostu naturalne zużycie alternatora i rozrusznika,

• długotrwała ekspozycja na ekstremalne temperatury,

• brak działań profilaktycznych, jak regularne badanie poziomu naładowania i czyszczenie akumulatora.

Na szczęście ten problem w nowoczesnych samochodach został pośrednio rozwiązany poprzez zastosowanie czujników stanu naładowania akumulatora, które zazwyczaj pełnią również funkcję sterownika systemu zarządzania akumulatorem, czyli energią w aucie.

Bardzo precyzyjnie mierzą wartość napięcia akumulatora, natężenie pobieranego prądu oraz temperaturę otoczenia. Na podstawie tych parametrów określany jest stopień naładowania akumulatora, a system zarządzania energią steruje momentem i wartością obciążenia alternatora, ogranicza stopień rozładowania akumulatora czy też pełni funkcje diagnostyczne.

Konsekwencje błędnego doboru technologii

Wielu kierowców podczas zakupu nowego akumulatora bierze pod uwagę wyłącznie parametry gabarytowe i pojemność wyrażoną w amperogodzinach. Pominięcie specyfikacji technologicznej, w jakiej wykonano akumulator, to poważny błąd generujący przedwczesne koszty. Współczesny rynek dzieli asortyment akumulatorów kwasoso-ołowiowych na modele tradycyjne, EFB i AGM. Zastosowanie akumulatora niezgodnego z zaleceniami konstruktorów pojazdu niesie poważne skutki:

• Zwykły akumulator w aucie z systemem Start-Stop: Montaż normalnego akumulatora w samochodzie wyposażonym w system Start-Stop lub układ odzyskiwania energii z hamowania prowadzi do szybkiej degradacji. Zwykła konstrukcja nie wykazuje odporności na setki cykli rozruchowych w ciągu doby i na permanentną pracę w stanie częściowego rozładowania. W takich warunkach eksploatacji standardowy akumulator traci fabryczną sprawność i ulega zasiarczeniu w ciągu kilku miesięcy. Co ile wymiana akumulatora będzie wtedy konieczna? Możliwe, że nawet co pół roku, jednak stosowanie standardowego akumulatora w miejsce AGM lub EFB wiąże się często m.in. z ograniczeniem wielu funkcji w pojeździe czy pojawianiem się błędów już na samym początku jego eksploatacji, co w praktyce może nawet uniemożliwić korzystanie z pojazdu.

• AGM zamiast EFB (i odwrotnie): Zastąpienie akumulatora EFB wariantem AGM jest technologicznie dopuszczalne, ale tylko jeśli producent pojazdu dopuszcza taką możliwość. Odwrotna procedura, czyli montaż EFB w miejsce fabrycznego AGM, bardzo mocno skraca czas zdatności użytkowej akumulatora, który nie jest w stanie wytrzymać zadanych wartości prądów ładowania i rozładowania. Najważniejsze w tym zakresie jest to, czy producent pojazdu dopuszcza taką zamianę.

• AGM jako zamiennik standardowego akumulatora: Montaż akumulatora AGM w komorze silnika nie oznacza błędnego doboru. Jego lokalizacja wynika z konstrukcji konkretnego pojazdu, a w nowszych samochodach jest on często umieszczany również w bagażniku lub przedziale pasażerskim, co pozwala znacznie ograniczyć nadmiar. Wyjątkiem jest umiejscowienie akumulatora w bagażniku, przy emitującym ciepło układzie wydechowym. Wysoka temperatura może przyspieszać procesy starzenia akumulatorów kwasowo-ołowiowych, dlatego znaczenie mają warunki przewidziane przez producenta pojazdu, właściwe miejsce montażu oraz zastosowane zabezpieczenia termiczne. W pojazdach, w których akumulator jest narażony na działanie ciepła z komory silnika, stosuje się m.in. osłony termiczne ograniczające miejscowe nagrzewanie i pomagające utrzymać bardziej równomierne warunki pracy. Choć dzięki wprowadzanym ulepszeniom akumulatory AGM wykazują obecnie równą lub lepszą odporność na temperatury niż standardowe warianty kwasowo-ołowiowe, nie należy ich traktować jako uniwersalnego rozwiązania dla każdego starszego samochodu. Przy zmianie technologii trzeba upewnić się, że dany typ akumulatora jest odpowiedni dla konkretnego pojazdu i jego układu ładowania. Przy wymianie należy przede wszystkim stosować technologię i specyfikację dopuszczoną przez producenta pojazdu.

Zasada postępowania jest jednoznaczna: należy bezwzględnie aplikować technologię tożsamą z fabryczną specyfikacją pojazdu. Próby modyfikacji konfiguracji lub poszukiwanie pozornych oszczędności finansowych wywołują wyłącznie awarie instalacji elektrycznej.

Co ile wymiana akumulatora w samochodzie?

Rzeczywista żywotność akumulatorów zależy od wielu czynników. Wyposażone w system Start-Stop nowoczesne zasilanie do aut jest bardziej wytrzymałe, choć mogą im zaszkodzić wielokrotne cykle ładowania i rozładowywania, skrajne temperatury czy wysoki pobór energii. W wyniku ekspozycji na szkodliwe czynniki, ich żywotność stopniowo się zmniejsza. Regularna kontrola stanu naładowania oraz odpowiednia konserwacja wydłużają czas działania, jednak kwestia co ile wymiana akumulatora będzie konieczna, zależy przede wszystkim od tego, czy obecnie spełnia swoje funkcje i w jakiej jest kondycji. W oszacowaniu tego pomoże uprawniony diagnosta samochodowy korzystający z nowoczesnych testerów takich jak Exide EBT965P z nowatorską funkcją obsługi prewencyjnej – Conductance Profiling™. Funkcja ta wykorzystuje zaawansowane algorytmy (sprawdzone na produktach Exide), które służą do oceny pozostałej w akumulatorze energii, potrzebnej do zasilania urządzeń elektrycznych pojazdu. Dzięki temu instalatorzy i serwisanci wiedzą, kiedy akumulator powinien zostać ponownie przetestowany – nawet wtedy, gdy wciąż uruchomia silnik, a kierowca nie jest jeszcze w stanie zauważyć oczywistych objawów świadczących o zbliżającej się awarii.